Ticaret hukuku ticari faaliyetleri düzenleyen hukuk dalı olarak tanımlanabilir. Buradaki ticari faaliyetlerden amaç Türk Ticaret Kanunu (TTK) anlamında ticari işlerdir. TTK m. 3’te Türk Ticaret Kanununda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiillerin ticari iş olduğu belirtilmiştir. Buna göre Türk Ticaret Kanunu ile ticari işletmeyi ilgilendiren diğer kanunlardaki ticari işler, ticaret hukukunun kapsamında girmekte ve bu hukuk dalı içerisinde incelenmektedir.

Ticaret hukukunun bir diğer yazılı olmayan kaynağı ise ticari teamüllerdir. Ticari teamüller, henüz ticari örf ve adet düzeyine gelmemiş davranış biçimleridir. TTK m.2’ye göre “Kanunda aksine bir hüküm yoksa ticari örf ve âdet olarak kabul edildiği belirlenmedikçe, teamül, mahkemenin yargısına esas olamaz.” Bu hükümden de anlaşıldığı üzere ticari teamüller ticari uyuşmazlıkların çözümünde doğrudan başvurulan bir hukuk kaynağı değildirler. Ancak, irade açıklamalarının (sözleşmelerin) yorumunda teamüller de dikkate alınır.

Ticaret hukuku, ticari işleri düzenleyen hukuk dalıdır. Kanunda, ticari hükümlerin ticari işlere uygulanacağı öngörülmüştür (TTK m. 1/2). Buna karşılık bir iş ticari değil de adi işse, TTK hükümleri yerine genel hükümler (TMK, TBK vs.) uygulanır. Dolayısıyla bir işin ticari iş olarak nitelendirilmesi TTK hükümlerinin uygulanması bakımından büyük öneme sahiptir.

Taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, kanunda aksine hüküm olmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır (TTK m. 19/2). Buna göre bir tacirin örneğin ticari işletmesi gereği bir ofisi/dükkânı, mal sahibi işçi emeklisinden kiralaması, ticari iş sayılır. Çünkü tacir için ticari olan kira sözleşmesi, mal sahibi memur için de ticaridir.

Genel olarak faiz, anapara (kapital) faizi ve temerrüt faizi olarak iki türdür. Para borcunun vadesine kadar işletilen faize anapara faizi denir. Para borcu ödenmeyerek temerrüde düşülmesi sebebiyle temerrüt tarihinden itibaren işletilen faize ise temerrüt faizi denir. Kural olarak muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer (TBK m. 117/1). Muaccel borca ilişkin temerrüt ihtarından itibaren temerrüt gerçekleştir. Ancak alacağın belirli bir vadesi varsa (örneğin 10/01/2010), ihtara gerek olmaksızın, vade tarihinden itibaren temerrüt gerçekleşir (TBK m. 117/2). Haksız fiilde fiilin işlendiği, sebepsiz zenginleşmede ise zenginleşmenin gerçekleştiği tarihte borçlu temerrüde düşmüş olur. Ancak sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şarttır (TBK m. 117/2). Anapara faizinin ödenmesinde de temerrüde düşülebilir. Bu halde temerrüt faizi kural olarak icraya ve mahkemeye müracaat tarihinden itibaren istenebilir (TBK m. 121/1).

TTK m. 6 uyarınca ticari hükümler koyan kanunlarda öngörülen zamanaşımı süreleri, kanunda aksine hüküm olmadıkça, sözleşme ile değiştirilemez. Bu hüküm sadece Türk Ticaret Kanunu’ndaki zamanaşımı sürelerine ilişkin değildir. TTK m. 6’daki düzenleme, diğer ticari hükümlerdeki (ticari işlerle ilgili diğer kanunlardaki) zamanaşımı sürelerini de kapsamaktadır. zamanaşımı sürelerine ilişkin değildir. TTK m. 6’daki düzenleme, diğer ticari hükümlerdeki (ticari işlerle ilgili diğer kanunlardaki) zamanaşımı sürelerini de kapsamaktadır.

Hangi davaların ticari dava sayılacağı kanunda (TTK m. 4) belirtilmiştir. Ticari davalar şunlardır: Tacirler arasında ve her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili işlerden doğan hukuk davaları ticari davadır. (TTK m. 4/1; TTK m. 19/1).

Bir taraf için ticari iş sayılan “havale”, “vedia (saklama sözleşmesi)” ve “fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan” doğan davalar ticari davadır. Havale, para, kıymetli evrak gibi misli şeylerin verilmesi ve alınması için verilen çifte yetkilendirmedir. Vedia, bir yerde muhafazası için bir başkasına eşya bırakılmasıdır. Vedia sözleşmesinde ücret kararlaştırılabilir. Ancak ücret, sözleşmenin varlığı için zorunlu unsur değildir (BK m. 561/2). Fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklar, fikir ve sanat eserleri üzerinde bir eseri yaratanın sahip olduğu hakların bütünüdür. Örneğin bir romanın, yazarından izin alınmaksızın sinemaya çekilmesi nedeniyle sinema yapımcısına (=tacire) karşı açılan davalar, ticari davadır.

Mutlak Ticari Davalar: Tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın kanunda belirtilen bazı davalar ticari davadır. Bu davalar aşağıda belirtilmiştir:

• Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen işlerden;
• Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerden;
• Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerden;
• rehin karşılığında ödünç verme işlerinden(TMK m. 962-969)
• bir işletmenin devralınması veya işletmelerin birleştirilmesinden (TBK m. 202 – 203);
• hizmet sözleşmesinde rekabet yasağından (TBK m. 444 – 447);
• yayın sözleşmesinden (TBK m. 487 – 501);
• kredi mektubu ve kredi emri (TBK m. 515 – 519), komisyon (TBK m. 532 – 545), ticari mümessil, ticari vekillere ve diğer tacir yardımcılarına ilişkin kanun hükümlerinden (TBK 547 – 554), kaynaklanan davalar ticari davadır.